Главная | Регистрация | Вход | RSSСуббота, 10.12.2016, 11:49

Учителя Алматы

Меню сайта
Категории раздела
Биология [28]
ИЗО [12]
Профессиональное обучение [6]
Внеклассное чтение [16]
География [22]
Духовные ценности [10]
Если хочешь быть здоров [48]
Информатика [58]
История [49]
Иностранный язык [99]
Книжная полка [49]
Компьютер-бум [10]
Казахский язык и литература [182]
Математика [85]
Мир науки [11]
Моя Родина - Казахстан [42]
Музыка [97]
Начальная школа [399]
Общество семи муз [12]
Психологический клуб [11]
Русский язык и литература [132]
Родительское собрание [11]
Творческая личность [20]
Технология [21]
Физика [20]
Химия [31]
Экологическое воспитание [13]
Самопознание [35]
Наш опрос
Считаете ли вы результаты ЕНТ справедливыми?
Всего ответов: 1522
Статистика

Онлайн всего: 7
Гостей: 7
Пользователей: 0

Каталог статей

Главная » Статьи » Мастерская учителя » Внеклассное чтение

Сталинградская битва

Ол рас, Сталинград батырлары.

Уаќыт м±рша бермей жатыр єлі,

Сендердіњ алдарыњда єлі к‰нге

Парыздар жер ‰стініњ аќындары.

М.Єлімбаев

Ќазаќ халќы Коммунистік партияныњ басшылыѓымен ¦лы Отан соѓысы жылдары дањќты істерімен ќаћарман, батыр халыќ ретінде µзін б‰кіл д‰ние ж‰зіне танытты.

Ал Волга жаѓасындаѓы дањќы мєњгі µшпейтін ерлік шайќас ¦лы Отан соѓысы тарихына оныњ бір алтын беті болып енді. От жалыны екі ж‰з тєулік бойы лаулап жанѓан осы Сталинград шайќасы еліміздіњ µміріндегі ењ ауыр да, ењ ќатал сындардыњ бірі болды. Азаттыќтыњ арайлы тањына таѓы да бір серпіліс осында басталды. ¦лы жењіске таѓы да бір ќарышты ќадам осында жасалды.

Соѓыс басталѓан кезде ќолына ќару мен ќаламды бірден алѓан атаќты жазушы Илья Эренбург фашист жендеттері жаулап алѓан ќалалардыњ к‰ндері мен аттарын жазу дєптеріне тізіп отырыпты. “‡ш айдыњ ішінде біз б‰кіл Франциядан анаѓ±рлым кµп территориядан айырылдыќ” деп жазѓан екен.

Ќандай ќайѓылы да, ќаралы еді сол кез. Ќазір б±л тек тарихтыњ сарѓыш тартќан беттері ѓана болып ќалды. Біраќ сол беттен біз басќан жерін аяусыз ќиратып, бейбіт жатќан халыќты ќырып-жойып,  ќазаќ єскерлерініњ т±рѓан жерлері мен мањызды объектілерді ‰сті-‰стіне бомбалап жатќан д±шпан самолеттерін, оѓан ќарсы ќаћармандыќпен к‰рескен ќазаќ жауынгерлерін кµргендей боламыз. Сондыќтан да біз ата менен єкеніњ, аѓа менен ананыњ еліміздіњ бостандыѓы ‰шін, арайлы жарќын болашаќ ќоѓам ‰шін жаумен аянбай к‰ресіп, небір ѓаламат ерлік кµрсеткенін шын маќтаныш т±тамыз.

Сталинград шайќасы – екінші д‰ниеж‰зілік соѓыстаѓы басты шайќастардыњ бірі. Б±рын-соњды тарих білетін шайќастардыњ барлыѓынан µзініњ кµлемі жаѓынан асып т‰скен Волга эпопеясын сипаттайтын бірнеше факті мен цифрѓа ж‰гінсек, ж‰з мыњ шаршы километр территорияны ќамтыѓан осы шайќастыњ кейбір кезењдерінде ±рысќа екі миллионнан аса адам, жиырма алты мыњ зењбірек пен миномет, екі мыњнан аса танк жєне осы мµлшердей самолет ќатысты. Ќаланы ќорѓаушылар сегіз ж‰зден аса шабуылѓа тойтарыс берді. Ќорѓаныс кезінде, яѓни шілде айынан ќарашаѓа дейін Гитлер армиясы мен Германия сыбайластары алты ж‰з елу мыњдай солдаты мен офицерінен айырылды. Гитлершілдер мен олардыњ одаќтастары 1942 жылдыњ 19-ќарашасынан бастап 1943 жылдыњ 2-аќпанына дейінгі аралыќтаѓы ќарсы шабуыл кезінде бір жарым миллиондай адамы оќќа ±шты, жараланып ќолѓа т‰сірілді. Ал м±ныњ µзі соѓысќа ќатысќан жаудыњ барлыќ к‰шініњ тµрттен бір бµлігі еді. Сµйтіп, Ќазаќ Армиясы стратегиялыќ инициативаны мыќтап ќолѓа алып, оны б±дан былайѓы кезењде де босањсытпады.

¦лы Отан соѓысыныњ с±рапыл жылдарында б‰кіл ќазаќ халќы Отанымыздыњ ар намысын, тєуелсіздігін ќорѓады. Ќазаќстандыќ жауынгерлер орыстармен, украиндармен, белорустармен, СССР-діњ барлыќ халыќтарыныњ µкілдерімен ќол ±стасып, Москва т‰бінде, Сталинград окоптарында, Курск т‰біндегі ±рыстарда, Днепрден µткенде, жаудыњ тылында жєне Еуропаны азат еткенде мыњ тµрт ж‰з он жеті к‰н мен т‰н ±дайы ќаћармандыќ шайќас ж‰ргізді.

Ќазаќ адамдарыныњ барлыќ ќасиетін, бейнесін суреттейтін, олардыњ халќына, Отанѓа деген зор с‰йіспеншілігін кµрсететін мына бір ќ±жатќа назар аударалыќшы: “Жолдас жауынгер, сержант, офицер. Мен – г‰лденген Ќазаќстан ±лымын, Отанымызды ќорѓаудамын. Ќазаќстанды ќанша жаќсы кµрсем, Сталинградты да сондай жаќсы кµремін – оны да ќорѓап жатырмын. Олай болса м±ныњ бєрі де Ќазаќстанды з±лым жаудан ќорѓадым деген сµз.

Неге десењіз?

Мен 1921 жылы Кењес ‰кіметі т±сында тудым. ¦лы Отан соѓысы кезінде мен ќатардаѓы солдаттан офицерлікке жеттім; жауынгерлерді жауѓа ќарсы  ±рысќа бастадым. 1943 жылы 9 ќањтарда Великие Луки т‰бінде жау меніњ аѓамды µлтірді. Жау менен ќ±тылып кете алмайды. Кірейін деп т±рѓан ±рыста, жењіс ‰шін жєне ж‰здеген фрицті ќ±ртамын. Олар ќ±тылып кете алмайды”.

Міне, ±рысќа кірер алдында лейтенант С.Раќымжанов осылай тебірене жазѓан еді. Ќазаќ халќыныњ ардаќты ±лдарыныњ бірі С. Раќымжановтыњ айтќан осы сµзінен-аќ ќазаќстандыќ жауынгерлердіњ Отанды жанќиярлыќпен ќорѓауѓа, халќына деген шын берілгендігі айќын сезіліп т±р.

Соѓыс жарияланѓаннан кейінгі келесі к‰ні Алматыныњ Фрунзе аудандыќ єскери комиссариаттарына т‰скен арыздар екі ж‰зге жетті. Т‰рксіб теміржолшыларынан мыњ адам µздерін майданѓа жµнелтуді с±рап µтініш жасады. Батыс Ќазаќстан µњірініњ бес мыњнан астам адамы ерікті т‰рде майданѓа баруѓа тілек білдірді. Ал Ќараѓанды облысынан жиырма бес мыњ арыз т‰сті, олардыњ ішінде он мыњ єйел болатын. Сол кезде µз еркімен майданѓа баруѓа µтінген, єсіресе Сталинградты ќорѓауѓа с±ранѓан арыздар кµптеп т‰сті. Ал олар майданныњ алдыњѓы шебінде болып, ќайсарлыќ пен табандылыќтыњ тамаша µнегесін кµрсетті.

- Біз ‰шін жер жоќ. Неге ¦лы µзен атанып тарихта µшпес із ќалдырѓан Волганыњ жасыл жаѓалауындаѓы єсем жер біздікі емес пе еді. ¤з ќолымызбен жайнатып, µз ж‰регімізбен сомдаѓан жоќ па едік єр тасын, єр т‰п аѓашын. Олай болса осы сµз ќалай шыќты. ¤зі туып µскен кењ-байтаќ елініњ тµрінде т±рѓан адам “Волганыњ ар жаѓында біз ‰шін жер жоќ”  деген сµзді айтуѓа неге мєжб‰р болды. Б±л ж‰ректен шыќќан жалынды сµз сол кезде Сталинградты ќорѓауѓа ќатынасќан єр ќазаќ азаматыныњ ±раны еді. “Отан” ‰шін, “туѓан жер ‰шін” деп борап т±рѓан оќќа ќарамастан алѓа ±мтылѓан єр жауынгердіњ  “ќасыќтай ќанымыз ќалѓанша ќорѓаймыз Сталинградты” деп берген серті, соњѓы шешімі еді.

1942 жылдыњ жазында фашистік Германия мен оныњ одаќтастары Еуропада екінші майданныњ ашылмауын пайдаланып, кењес-герман майданыныњ оњт‰стік ќанатына соќќы беруді ±йѓарды.Олар Ќызыл Армияны Орелдіњ оњт‰стігінде талќандап, Донбасс, Дон жєне Кубань экономикасы мањызды аудандарын алуды, Кавказ арќылы µтетін жолдарды, Сталинградты басып алуды басты маќсат етіп ќойды. Жау 1942 жылдыњ жазында шабуылѓа шыѓып, ‰лкен табыстарѓа жетті. Тамыздыњ 23-інде майдан шебі Сталинградќа келіп тірелді. Егер ‰лкен µнеркєсіп ауданынан айрылар болсаќ, онда біздіњ ќарулы к‰шіміздіњ еліміздіњ орталыќ аудандарымен, Кавказбен байланысы ‰зіліп, д±шпанѓа оњт‰стік жєне солт‰стік баѓытта еш кедергісіз єрекет жасауѓа м‰мкіндік туатын. Осыѓан байланысты ќала ќорѓанысын к‰шейту жолында наќты шаралар белгіленді.

Сталинградты ќорѓауѓа єзірленудіњ барысын Мемлекеттік Ќорѓаныс Комитеті тікелей баќылауѓа алып, ерекше назар аударып отырды. Сталинград баѓытында Германия мен оныњ одаќтастарыныњ ќару-жараќтыњ барлыќ т‰рімен жаќсы жараќталѓан, 6 далалыќ армиядан ќ±ралѓан 14 дивизиясы т±рды. Ќаланы Ќызыл Армияныњ 62 (Ќолбасшысы генерал-лейтенант В.И.Чуйков) жєне 64 (ќолбасшысы генерал-майор М.С.Шумилов) армияларыныњ бµлімдері ќорѓады.

Ќаланы ќорѓауѓа ш±ѓыл т‰рде ж±мысшы жєне халыќ жасаќтары, тылдаѓы бµлімдер ±йымдастырылды. 1942 жылы 25 тамызда неміс єскерлері батыс жаќтан Сталинград т‰біне жетті. Сталинград майданы ќ±рылып, ќалаѓа тыњ к‰штер жіберілді. Ќалаѓа жаќын жерлерде ќорѓаныс шептері салынды. Б±л майданныњ ерекше мањызын ескеріп, Мемлекеттік Ќорѓаныс комитеті 12 тамызда Бас штаб бастыѓы генерал-полковник А.М.Василевскийді, 29 тамызда армия генералы Г.К.Жуковты кµмекке жіберді. Гитлершілдер ќалаѓа солт‰стік жаѓынан ѓана емес, оњт‰стік т±стан да басып кірді. Неміс фашист єскерлері ќаланы шабуылмен алмаќ болып, ќатарынан тµрт рет єрекет жасады. Кењес єскерлері ќырк‰йектіњ басында екі рет ќарсы шабуылѓа шыќты, б±л ќаланы ќорѓаушылардыњ жаѓдайын едєуір жењілдетті. Жау єскері ‰лкен шыѓынѓа ±шыраѓанына ќарамастан 13-15 ќырк‰йекте Волга (Еділ) шебінде шабуылды ќайта ‰детті. Ќырк‰йектіњ 15-іне ќараѓан т‰нде ќорѓаушылар жаѓдайыныњ нашарлаѓаны соншалыќ, єрбір ‰й ќамалѓа айналып, оныњ єр ќабаты ‰шін табанды к‰рес ж‰рді. 28 ќырк‰йекте Сталинград майданы – Дон (ќолбасшысы генерал-лейтенант К.К.Рокоссовский) жєне Оњт‰стік Шыѓыс майданы (ќолбасшысы генерал- полковник А.И.Еременко) болып бµлінді. Сталинградтыќтар ерлікпен к‰ресті.

Кењес єскерлерініњ Сталинград т‰біндегі ќарсы шабуылы 1942 жылы 19 ќарашада басталды. Ол ‰ш операциямен іске асырылды: “Уран” – Сталинградтаѓы неміс єскерлерін ќоршап алу; “Кіші Сатурн” – Сталинградта ќоршауѓа т‰скен неміс єскерлеріне батыстан жєне оњт‰стіктен келетін кµмектіњ жолын кесіп тастау;  “Шењбер” – Сталинградта ќоршауѓа т‰скен фельдмаршал Ф.Паулюстіњ армиясын талќандау. Б±л міндеттерді іске асыру Оњт‰стік Батыс майдан (ќолбасшысы генерал-лейтенант Н.Ф.Ватутин), Дон майданы (ќолбасшысы генерал-лейтенант Рокосовский) жєне Сталинград майданы (ќолбасшысы генерал-полковник Еременко) єскерлеріне тапсырылды.Шабуылдыњ бесінші к‰нінде оњт‰стік батыс жєне Сталинград майдандарыныњ алдыњѓы шептегі бµлімшелері ќосылды. Неміс єскерлерініњ ‰ш ж‰з мыњнан астам елеулі тобы ќоршауда ќалды. Ќоршауѓа т‰скен єскерлерді сырттан соќќы беру арќылы одан босатуѓа ±мтылѓан гитлерлік командование генерал-фельдмаршал Э.Манштейнніњ басшылыѓымен “Дон” армиясы тобын ќ±рды, ол Сталинград тобына б±зып µтуді бастады. Манштейнге ќарсы Ставка генерал-майор Р.Я.Малиновскийдіњ 2-гвардиялыќ армиясын б±рды. Оњт‰стік Батыс жєне Сталинград майдандарыныњ ойдаѓыдай єрекет жасауы нєтижесінде алты жєне тµрт неміс танк армиясы, ‰ш жєне тµрт румын, сегіз итальян армиялары талќандалды. Солт‰стік Кавказда єрекет етуші неміс фашист єскерлерініњ тылына, Ростовќа шабуыл жасауѓа жаѓдай туды. 1943 жылы 10 ќањтарда Рокоссовскийдіњ ќолбасшылыѓымен кењес єскерлері д±шпанныњ Сталинград т‰бінде ќоршауда ќалѓан тобын жоюѓа кірісті. Ќоршауда ќалѓандарѓа ‰здіксіз ќызмет ететін єуе кµпірін ±йымдастырмаќ болѓан єрекеттерін кењес авиациясы іске асырмай тастады. 1943 жылы 2 аќпанда генерал-фельдмаршал Паулюс ќалѓан єскерімен т±тќынѓа алынды.

Сталинград шайќасында полктыњ єскери ќ±рамы тамаша ерлік кµрсетіп, єрќашанда басќа бµлімдерге ‰лгі болып отырды. Єсіресе, мерген ќыз атанѓан Мєлика Тоќтамысова ерекше кµзге т‰сті. Ол ‰ш рет арнайы жіберілген єскери тапсырманы м‰лтіксіз орындады. Б±л ‰шін майдан командасы оѓан алѓыс жариялады.

Одан естері шыѓа ќорыќќан фашистер мерген ќыздыњ соњына т‰сіп, єрдайым ањдумен болды, ќатардаѓы жауынгер Мєлика Тоќтамысова 1944 жылы 14 шілдеде ерлікпен ќаза тапты. Отаны ‰шін, халќы ‰шін жанын ќиѓан ќарапайым ќазаќ ќызыныњ есімі мєњгі есте саќталмаќ.

¦рыс кезінде майдандыќ медицина ќызметкерлері де шексіз ерлік кµрсетті. Олар жараланѓан мыњдаѓан ќазаќ жауынгерлерініњ µмірін операция столы ‰стінде  санитарлыќ батальондарда, жањбырша борап т±рѓан оќ астынан аман алып шыѓып, ќ±тќарып отырды. Майдандаѓы медицина ќызметкерлері єрќашан да ќиын ќыстау жерде болып, аса зор кµмек кµрсетті. ¤з ісіне сондай шын берілген ќарапайым дєрігер Роза Момынова жµнінде µз бµлімініњ жауынгерлері “ Жау ќай жаќтан шабуылды к‰шейтіп, оќты кµп атса Роза сонда. Жылы сµзімен жаралыларѓа ќанат бітіріп, кµњілін кµтеріп, дер кезінде д±рыс ем жасайды. Роза Момынова ж‰здеген адамды µлімнен арашалап, ќайта ќатарѓа ќосты”- деп жазѓан еді.

Жауынгерлердіњ шексіз алѓысына бµленгендердіњ бірі санитарка Єсия Бекетова. Ол бір ±рыста оќ астынан жиырма жеті жаралы жауынгерді алып шыќты. Єсия соѓыс кезінде ж‰зден аса солдаттар мен офицерлердіњ µмірін саќтап ќалды. Сол сияќты соѓыс жолын Сталинградтан бастап Берлинде аяќтаѓан кіші лейтенант Аѓипа Ѓалиќызы Кенжеѓалиеваныњ ерлігін де кейінгі ±рпаќ маќтан т±тады. Аѓипа єскери комиссариатќа арыз беріп, µз еркімен 1942 жылы  алтыншы ќазанда Сталинградќа жол тартќан. Міне, ќ±рамында осындай батыр да, батыл ерж‰рек жауынгерлер бар ќазаќстандыќ 29-шы, 38-ші, жєне 27-ші гвардиялыќ, 292-ші атќыштар дивизиясы асќан ерлікпен к‰ресті.

23-шілдеде Донныњ ‰лкен иінінде µте к‰шті ±рыстар болды. Ќазаќ жауынгерлеріне аса ќиын жаѓдайда соѓысуѓа тура келді. Д±шпан барлыќ к‰шін тµгіп, ќаланы бірден басып алуды кµздеді.

Алайда, Отаны, халќы ‰шін к‰рескен ќазаќ єскерлерініњ мызѓымас бірлігі мен табандылыѓы, ѓажайып ерлігі неміс-фашист командованиесін шабуылѓа шыќќан армиясын жања к‰шпен ‰здіксіз толыќтырып отыруѓа мєжб‰р етті. Сµйтіп Сталинград баѓытына немістердіњ ќосымша екі корпусы, бір итальян, румын дивизиялары бµлінді. М±ныњ µзі жау к‰шініњ адам жєне техника жаѓынан єлдеќайда басым екендігін кµрсетті. Сол артыќшылыќтарды пайдаланып немістер єлсін-єлсін шабуылѓа шыѓып артиллериямен атќылап, авиация аспаннан бомба жаудырды. Олардыњ м±ндаѓы маќсаты, кейін белгілі болѓандай, 62-ші армияны ќоршап алып ќ±ртып жіберіп, Дон иіні арќылы Волгаѓа шыѓу еді.

Мергендер ќатарыныњ µсіп, ныѓая т‰суіне майор Манапов пен аѓа саяси жетекші С.М. Зенин кµп ењбек сіњірді. Олар к‰н сайын алдыњѓы шепте болып, тєулік бойына жау офицерлері мен солдаттарын нысанаѓа алумен болды. Ќазаќстандыќ Н.А.Служаев 788-ші атќыштар полкініњ мергендері арасындаѓы ќозѓалыстыњ бастаушысы болды. Орта бойлы, дµњгелек  жарќын ж‰зді, ќарапайым Служаев жауынгерлер арасында беделді, бєрімен де тез тіл табыса алатын. Мергендік мамандыќты терењ мењгерген ќазаќстандыќ жас жігіт жазѓы бір ±рыстыњ µзінде ѓана он фашистіњ кµзін жойѓан.

Неміс басќыншыларына ќарсы к‰ресте сонымен ќатар сержант Ѓалипан Абзалов, Атай Хабибуллин, Итќ±лов жєне басќалары да ерліктіњ ‰лгісін кµрсетіп, асќан табандылыќпен шайќасты.

Осы ±рысќа ќатысып, ерлік кµрсеткен ќазаќстандыќ Кењес Одаѓыныњ батыры Мартбек Мамыраевтыњ аты ањызѓа айналѓан. Батырдыњ туѓан жері – Ќарќаралы болса, µскен ортасы – кен алыбы Ќараѓанды.  Ќарќаралы ќаласыныњ мањындаѓы “Сиырлы” деген жердегі б±рынѓы “1 Май” ауылы ќазір Кењес Одаѓыныњ батыры Мартбек Мамыраевтыњ есімімен аталады.

Ќатардаѓы жауынгер Мењѓали Маштанов та осы шайќаста ерлігімен кµзге т‰скен. Оныњ жауынгерлік жолы сол Сталинград т‰біндегі жењістен басталып, Австрияныњ астанасы Венада аяќталады. Омырауындаѓы “Жауынгерлік ерлігі ‰шін”, “Будапешті азат еткені ‰шін” медальдары сол бір ќаћарлы жылдардыњ куєсі іспетті.

Ќатардаѓы жауынгер, б‰гінгі бейбіт ењбек озаты Мењѓали Маштанов та баќытты µмірдіњ болашаѓын Сталинград т‰бінде осылай ќорѓасќан еді.

Сталинград шайќасындаѓы есте ќалатын ењ ауыр к‰ндердіњ бірі 1942 жылдыњ жиырма ‰шінші тамызы болатын. Б±л к‰н єдеттегіден ерекше к‰н болды. Тыныштыќ. Жања сейіле бастаѓан т±ман кеше ѓана ауыр ±рысты басынан кешірген ќаланы ‰нсіз ќ±шаѓына алѓан. Кµк жиектен ±рыс даласындаѓы талай бір ќиналѓан жанныњ куєгері болѓан к‰н де алќызыл шапаѓын кењ жая бастады. Тосын адамѓа табиѓаттыњ осы кµрінісі тіпті соѓыс болмаѓан, бейбіт кезењніњ бір кµрінісі іспетті сезілер еді. Біраќ б±л тыныштыќ кµпке бармады. К‰н кµзі кµтерілісімен аќ ќала ‰стін ќаптаѓан неміс самолеттеріне ќарсы оќ атќан зењбіректер мен ірі калибрлі пулеметтер жарыса єнге басты. Жарылѓан бомба, атылѓан оќ даусы жер сілкіндіріп, ќ±лаќты т±ндырды. Сµйтіп, Волга жаѓасындаѓы ќаћарман ќала Сталинград ‰шін кескілескен шайќас таѓы да жалѓаса берді.

Жау самолеттері ќалаѓа жан-жаќтан шабуыл жасады. Олардыњ кµптігі сондай, кейде егістікке ќаптаѓан шегірткедей аспанды ќара т±манѓа бµледі. ‡штен, алтыдан, тоѓыздан бµлініп ќала ‰стіне тµнген фашист самолеттері ±заќты к‰н бас кµтертпеді.

Немістер б±л к‰ні екі мыњ самолетпен ќаланы, заводтар мен шеберханаларды, т±рѓын ‰йлер мен мектептерді, ауруханаларды бомбалап, зењбіректен д‰ркін-д‰ркін оќ жаудырды.  “Соѓыс кезінде талай жаѓдайды бастан кешіруге тура келеді, - деп жазды кейін Кењес Одаѓыныњ Маршалы А.И.Еременко, - біраќ жиырма ‰шінші тамыздаѓы Сталинградта кµргенім мєњгі естен кетпестей болып ќалды.

Алайда, Сталинград тек ќираѓан ќала т‰рінде ѓана кµрінген жоќ. Ол єр жауынгер мен т±рѓынныњ , ќазаќ жауынгерлерініњ асќан ерлігін, ќандай ќиын жаѓдай болса да жауѓа ќарсы тµтеп бере алатынын айќын кµрсетті.

Жаудыњ Сталинградты бірден басып аламыз деген єрекеті іске аспай ќалды. Ол тек кей учаскелерде ѓана ќорѓанысты б±за алады. Біраќ кейінгі тєуліктерде жау б±л шептерді ќолда ±стап т±ра алмады.

Сталинград шайќасында жиырма ‰шінші тамыз оќиѓасы ‰лкен орын алмаќ. Б±л к‰нгі орыс ќорытындысы ќазаќ жауынгерлерініњ асќан ерлігін б‰кіл д‰ние ж‰зіне таѓы да танытты. Жењіске деген сенімніњ беріктігін кµрсетті.

Сталинград шайќасына Ќазаќстанда жасаќталѓан 27,72 жєне 73 гвардиялыќ атќыштар дивизиялары, 292 жєне 387-атќыштар дивизиялары, 81 атты єскер дивизиясы, 74 тењіз атќыштар бригадасы, 152 атќыштар бригадасы, 129 миномет полкі жєне 156 жеке кµпір ќ±рылысы батальоны ќатысты. Дањќты 62-армияныњ ќ±рамында тµрт мыњѓа жуыќ ќазаќ болды. 64-армияныњ ќ±рамындаѓы ќазаќстандыќ 29,38 атќыштар дивизиясы Сталинград шайќасында кµрсеткен табандылыѓы мен ќаћармандыѓы ‰шін 72,73 гвардиялыќ атќыштар дивизиясы атанды, 73 гвардиялыќ атќыштар дивизиясына “Сталинградтыќ” ќ±рметті атаѓы ќоса берілді. 1942 жылы жиырма екінші желтоќсанда “Сталинградты ќорѓаѓаны ‰шін” медалі таѓайындалып, онымен 750 мыњ солдат пен офицер марапатталды. 112 мыњ адамѓа Кењес Одаѓыныњ Батыры атаѓы берілді. Оныњ тµртеуі ќазаќстандыќ – ±шќыш Н.Єбдіров, полк командирі Г.Г.Рамаев жєне минометші Ќ.Сыпатаев. 1945 жылы 1 мамырда Сталинград (ќазіргі Волгоград) ќаћарман ќала атаѓына ие болды. Сталинград шайќасы батырларыныњ ерлігін мєњгі есте саќтау ‰шін  1963-67 жылы Мамай ќорѓанында мемориалды кешен салынып, 1982 жылы “Сталинград шайќасы” музей панорамасы ашылды.

Полностью материал читайте в журнале "Учитель Алматы" № 3-4, 2007.

Категория: Внеклассное чтение | Добавил: teacher-almaty (25.03.2008)
Просмотров: 1843 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Вход на сайт
Поиск
Друзья сайта

Академия сказочных наук

  • Театр.kz


  • Copyright "Школа" Интернет-портал "Детство-kz"© 2016
    Сайт управляется системой uCoz