Главная | Регистрация | Вход | RSSСуббота, 03.12.2016, 16:35

Учителя Алматы

Меню сайта
Категории раздела
Биология [28]
ИЗО [12]
Профессиональное обучение [6]
Внеклассное чтение [16]
География [22]
Духовные ценности [10]
Если хочешь быть здоров [47]
Информатика [58]
История [48]
Иностранный язык [99]
Книжная полка [49]
Компьютер-бум [10]
Казахский язык и литература [181]
Математика [85]
Мир науки [11]
Моя Родина - Казахстан [42]
Музыка [97]
Начальная школа [399]
Общество семи муз [12]
Психологический клуб [11]
Русский язык и литература [129]
Родительское собрание [11]
Творческая личность [20]
Технология [21]
Физика [20]
Химия [31]
Экологическое воспитание [13]
Самопознание [35]
Наш опрос
Считаете ли вы результаты ЕНТ справедливыми?
Всего ответов: 1520
Статистика

Онлайн всего: 4
Гостей: 4
Пользователей: 0

Каталог статей

Главная » Статьи » Мастерская учителя » Общество семи муз

Сахи Романов – халық суретшісі

Сахи Романов (Романов Александр Иванович) –кино суретшісі, график, кескіндемеші. 1926 жылы тамыз айыныњ бірінші ж±лдызында Ќызылорда облысы Ќазалы ауданы Ќараќ±м ауылында туѓан. Ќазаќ КСР-ініњ халыќ суретшісі (1981). Орынбор облысы Сарыќташ ауданыныњ Ельшанка селосындаѓы балалар ‰йінде тєрбиеленген. 1944-47ж. Мєскеудіњ кµркемсурет мектебінде, 1947-48 ж. Ленинградтыњ (ќазіргі Санкт-Петербург) кескіндеме, м‰сін жєне сурет µнері институтында оќыѓан, 1955 ж. Мєскеудегі б±рынѓы Б‰кілодаќтыќ мемлекеттік кинематография институтыныњ кµркемсурет бµлімін (Ю.И.Пименов пен Г.М.Щегальдан) бітіреді.

Халыќ суретшісі Сахи Романовтыњ шыѓармашылыѓы ењ алдымен кино суретшісі ретінде, сонан кейін станокты живопись пен графикалыќ ж±мыстарды µзара тыѓыз ±штастыра ж‰ргізе білуімен ерекшеленді. Сонымен ќатар, жанрдыњ ерекшеліктеріне ќарамастан, оныњ барлыќ шыѓармашылыѓы бай мазм±нымен, баяндалу ‰лгісініњ наќтылыѓымен, µзіндік айќын ќолтањбасымен, µмірді терењ т‰сінуі сияќты шыѓармашылыќ ізденісініњ сан ќырлылыѓымен наќтыланды.

Сахидыњ µзгелерден ерекше µзіндік «‰ні» алѓаш рет 1955 жылы, ќазаќ халќыныњ «Ќырыќ µтірік» ертегісіне салѓан суреттерінен ањѓарылды. «Ќырыќ µтірік» ертегісі бойынша салынѓан суреттер – Сахидыњ дипломдыќ ж±мысы боп саналды. Автордыњ балалыќ шаѓы осы ертегініњ басты кейіпкерініњ µміріне ±ќсас, сондыќтан да ол µзініњ кішкентай прототипіне аса жауаптылыќпен, с‰йіспеншілікпен ќарады. Осы таќырыпќа салынѓан оныњ барлыќ ењбектерініњ беташары болып есептелетін б±л суреттерінде автор Тазша баланыњ бейнесін сом т±лѓалы етіп кµрсете алды. Біреудіњ ќырыќ жамаулы, жыртыќ, сµлекет киімін киген, басында ‰лкен тері бµркі бар, б‰йірін таянѓан албырт ж‰ректі ол жерді ныќ басып т±р. Кір-ќожалаќ бет єлпетінде кµњілді к‰лкі ойнайды.

Жаѓымсыз кейіпкер - ханныњ мінез-ќ±лќын бейнелеуде суретші уытты кекесінді аямаѓан. Шошаќ тµбелі, биік бµрік киген майлы басын тєкєппарлыќпен шалќайта отырѓан ол, µзініњ менменсіген кейпімен-аќ к‰лкілі кµрінеді. Ал, хан ќызыныњ бет ж‰зінен ойнаќы к‰лкініњ табы сезіледі: ќ±былмалы жылы ж‰зінен, ќимылынан нєзіктік пен с±лулыќтыњ ізі ањѓарылады.

Сахидыњ шыѓармаларында Тазша баланыњ ‰немі ойдан шыѓарып отыратын µтіріктерініњ µзі µмір шындыѓына жанасады. Єлгінде ѓана ханныњ быртиѓан аяѓынан шешіп алынѓан етік кењ далада желмая бµкенніњ соњынан ќалмай ќуып келе жатќандай. Ќ±рыќќа шыѓып алѓан Тазша бала б±лттардыњ ‰стінен ќарайтын сияќты... Ертегі бойынша салынѓан суреттер халыќ т±рмысына лайыќ кµріністерге ќаныќ.

Сахидыњ µзі: «Бір кезде мен де далада осылай кезіп ж‰руші едім жєне табиѓаттыњ ‰нін тыњдаѓанды ±нататынмын. М±ныњ µзі суретші болуыма игі єсер етті»,- дейді.

Сахи б‰кілодаќтыќ кинематография институтында Ф.С.Богородский, Г.М.Шегель, Ю.И.Пименов сияќты єйгілі шеберлердіњ жетекшілігінде оќып, білім алып шыќќаннан кейін «Ќазаќфильм» студиясында ќызмет атќара бастады. Ол, «Біз осында т±рамыз», «Ќанатты сыйлыќ», «¤мір жолы», «Єн ќанаты», «Найзатас», «Ќ±лагер» жєне таѓы басќа кµркем фильмдерге суретші-ќоюшы ретінде ќатысады.

Суретші 1969 жылы «Найзатас» фильмін т‰сіру ‰шін Баянауылѓа барады. Сахидыњ µз айтуына ќараѓанда, Шєкен Аймановпен бірге болѓанда салѓан жања ж±мыстары оныњ шыѓармашылыѓындаѓы аса мањызды кезењдердіњ бірінен саналады.

Сценарийдіњ сюжеті ±рпаќтар таѓдырын салыстыра отырып ќарауѓа негізделген жєне сонымен бірге, одан халыќ µмірініњ тарихи ќалыптасќан ерекшеліктері мен дєст‰рдіњ елеулілерін µзіне м±ра етіп алѓандыѓы байќалады. Сахи павильондарды безендіруден бас тартып, сюжетке сєйкестік ќана емес, сондай-аќ оны жете т‰сіндіруге м‰мкіндік беретін табиѓи ортаныњ єсерлілігіне баса кµњіл бµледі. Ол б±л ‰йлесімділікті эскиздерден іздестірді, типаждарды іріктеп ала білді, костюмдердіњ т‰р-т‰сін аныќтады.

Сценарий сюжетініњ бір тармаѓы фильмніњ басты кейіпкері инженер-геологтыњ ж±мысымен байланысты болѓандыќтан Сахидыњ кµњілі тау пейзажын салуѓа ауады. Шєкен Аймановтыњ портреті де киноѓа т‰сіріп жатќан бір єредікте салынады. Атаќты режиссер, дарынды актер мінезініњ байсалдылыѓы, оныњ «ірі т±лѓалы» кесек таланты пейзаж фонымен бірлікте ашылѓан. Жігерлі бет єлпетінен жартасты тау сілемініњ бедері ќайталанѓандай жєне оныњ µзі ќайсарлыќты паш еткендей єсер ќалдырады.

Сахи Романов «Ќазаќфильм» киностудиясында ќойылѓан оннан астам кµркем жєне деректі фильмдерініњ декорация мен киім-кешек нобайларын; «Ќырыќ µтірік» ертегісініњ графикалыќ иллюстрацияларын (1955), «Ќ±рманѓазыныњ µмірі мен шыѓармашылыѓы» (1961) топтамаларын жасады.

            Сахи Романов Ќ.Жандарбековтіњ, Ѓ.Ќ±рманѓалиевтіњ, О.С‰лейменовтіњ, М±хаммед Хайдар Дулаттыњ портреттерін салды. «Ант. Жер туралы декрет», «Отан аспаны аясында», «К‰й. Б±ѓаудан босау» (1970), «Тµлектіњ тµр жайлауында» топтамасы (1981-82), «Бектау ата» топтамасы (1984), «Аврора жањѓырыѓы» (1986-87), т.б. картиналары идеялыќ мазм±нымен, т‰рлі-т‰сті жєне бейнелі символикасымен, эпикалыќ монументті сымбатымен ерекшеленді. «Парасат», Ењбек Ќызыл Ту жєне «Ќ±рмет белгісі» ордендерімен марапатталѓан.

¤нер еліміздіњ µмірінде туындап жатќан сан алуан процестерден ешќашан да тысќары ќалмайды. Суретші туѓан µлкеніњ тањѓажайып с±лулыѓын немќ±райды ќабылдамайды, совет адамдарыныњ ењбектегі табыстарымен, ерлік пафосымен байланыстыра ќарайды.

Тыњныњ ењбеккерлерімен, Мањќыстаудыњ м±найшыларымен, Арал жєне Балќаш балыќшыларымен танысу, былай ќараѓанда елеусіз секілді, біраќ олардыњ µмірдегі жасампаздыќ ерліктері Сахиды суретші ретінде ѓана емес сонымен бірге азамат ретінде де кµп нєрсеге ‰йретті, жања шыѓармалар жазуѓа рухтандырды.

Сахи Романов суретші ѓана емес, елініњ асыл м±ратты азаматы да. Балалыќ шаѓы ауыр ќиыншылыќта µткен ол µмірге соншалыќты ќ±штар-аќ. К‰н н±рына малынып, тµсінде ењбек д‰бірі ќайнап жатќан туѓан  жерін, оныњ бейбіт µмірін ол іњкєрлікпен с‰йеді. Ол єрќашанда аспанныњ ашыќ, адамдардыњ баќытты болуын кµргісі келеді, халќыныњ жасампаз ењбектегі табыстарын зор маќтан т±тады.

Суретші шыѓармашылыѓыныњ µзіндік ерекшелігі туѓан жерінен нєр алып, тамырланып «µз бойынан» тарауда, ал азаматтыѓы – туѓан жерініњ таѓдырымен бірге екенін ж‰регімен сезінеді.

Сахи деген ат «жомарт» деген ±ѓымды білдіреді. Б±л сµз, сірє, бєрінен б±рын оныњ шыѓармашылыќ ерекшелігін аныќтап беретін сияќты. Жомарттыќты суретші µзініњ шыѓармаларында ж‰зеге асырып келді. Б±л оныњ µмірге деген шексіз махаббатынан аныќ ањѓарылады.

Суретші шыѓармашылыѓы:

Сахи Романов: Альбом.- Алма-Ата: ¤нер, 1987.- 144с., илл.

Копбосинова Р.Т. Сахи Романов.- М.: Сов.худож., 1975.- 144с.,илл.

Ол туралы: Сахи Романов // Ќазаќстан: ¦лттыќ энциклопедия.- Алматы, 2005.- Б.599-600Сахи Романов: «Тек жастармен ѓана араласамын» / Суретші Сахи Романовпен с±хбат; Єњгімелескен К.Аќынбекова // Ќазаќ єдебиеті.- 2000.- 22 желт.(№51).- Б.12

Суретші Сахи Романов // Аќиќат.- 2002.- №2.- Б.97.

Құрастырған: Ќазаќстанныњ С.Бегалин атындаѓы мемлекеттік балалар кітапханасы.

Иллюстрации:

Сахи Романов,

«Кази Жан»

«Кайран Шешем»

Content-Disposition: form-data; name="sort" 50
Категория: Общество семи муз | Добавил: teacher-almaty (25.03.2008)
Просмотров: 4278 | Комментарии: 1 | Рейтинг: 4.5/2
Всего комментариев: 1
1 Айжан   (19.12.2009 10:48)
Спасибо

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Вход на сайт
Поиск
Друзья сайта

Академия сказочных наук

  • Театр.kz


  • Copyright "Школа" Интернет-портал "Детство-kz"© 2016
    Сайт управляется системой uCoz